Geçmeyen topuk ağrısı: iyileşme süreci ve cerrahi sınırlar

Topuk bölgesindeki doku hasarlarının toparlanma hızı her bireyde aynı seyretmez. NHS plantar fasiit rehberinde belirtildiği üzere, ağrının yatışma süresi kişinin günlük ayakta kalma süresine, zemin yapısına, vücut ağırlığına ve tedavi uyumuna bağlı olarak büyük farklılıklar gösterir. Planlanan konservatif tedavi adımlarının etkisini göstermesi sabırlı bir süreç gerektirir ve herkese uyan sabit bir iyileşme takvimi vaat edilemez. Standart topuk dikeni tedavisi uygulamalarında dahi doku adaptasyonu haftalar içinde kademeli olarak gerçekleşir.

Uzun süre devam eden ağrılarda ilk teşhisin her zaman tek başına yeterli olmayabileceği unutulmamalıdır. NHS topuk ağrısı değerlendirmesinde altı çizildiği üzere; kalkaneus kemiğinde stres reaksiyonu, tendon problemleri, bursa iltihapları veya tarsal tünel gibi sinir sıkışmaları benzer tablolar yaratabilir. Bu noktada kapsamlı bir ayırıcı tanı süreci yürütülmeli ve kalkaneus kemiği çevresindeki tüm yapılar hekim tarafından yeniden muayene edilmelidir. Mekanik yük faktörleri düzenlenmeden yalnızca pasif yöntemlere güvenmek de direnç gelişimine yol açar.

Temel bakım adımlarına rağmen yakınmaların sürdüğü dirençli plantar fasiit olgularında hekim tarafından ek cerrahi dışı seçenekler değerlendirilebilir. AAOS ortopedi rehberine göre, seçilmiş hastalarda gece atelleri ve uygun taban destekleri sabah ilk adım ağrısını azaltmaya yardımcı olabilir. Girişimsel seçeneklerden kortikosteroid enjeksiyonlarında plantar fasya zayıflaması ve yırtılması riski bulunduğu, trombositten zengin plazma (PRP) uygulamalarında ise klinik kanıtların henüz kesinleşmediği dikkate alınmalıdır. Benzer şekilde ESWT uygulamaları gündeme geldiğinde ESWT kanıtlarındaki belirsizlikler ve enjeksiyon seçenekleri olası yarar ve riskleriyle birlikte hekimle görüşülmelidir.

Cerrahi müdahale topuk ağrısında ilk basamak seçenek olmadığı gibi rutin bir uygulama da değildir. AAOS bilgilendirmesine göre cerrahi, yalnızca klinik olarak doğrulanmış ve uzun süreli konservatif bakıma yanıt vermeyen seçilmiş dirençli plantar fasiit olgularında hekim tarafından değerlendirilebilir. Ayrıca NHS osteofit bilgilendirmesinde tanımlanan ve çoğunlukla eklem kenarlarında gelişen genel osteofit oluşumları ile topuk fasyasının tutunma yerinde röntgenle saptanan kalsifik çıkıntılar aynı klinik tablo olarak görülmemelidir. Değerlendirilmiş plantar fasiit olgularında ağrının kaynağı kemik çıkıntısının kendisi değil fasya dokusundaki aşırı gerilim olduğundan, detaylı topuk dikeni incelemelerinde de vurgulandığı üzere çıkıntının rutin olarak kırılması veya çıkarılması gerekmez.